Postagens

Roetin Ambonehéhon 'om

Imagem
     Herang-puri lekah nhãma-rorá hereu kschê ansehon teign hé guenra. Agáhon tshóranrú hé dahin mamon cuang day ansehon teign hé rim, yá-moeni doy-mom papa, herang roetin ambonehéhon 'om dahin mamon nhãma-rorá.     Jombeh, tshiméon goytacá pa 18 botéta, mam copran herang-puri. Agáhon mam brok mankschina haniké. Condjé hesakin d'jó opéri càre day mankschina. Mligápe sibòhma ton schorign daine herang day. Inné, mligapéon brotshén ipáign cróane.

Tatusàih Março Hé

     Dzauêmuda janeiro cohan-nón fevereiro inné, doy-mom março day. Nochezenna Goytacá day teign. Mánete-hon yatá-oyon pa teign Guaschèh day. Yá-moeni thama gray cuang 'rica nochezenna day, Banàni-hereu, Muri-ah-hé Kûang cohan-nón Gibàh Kûang hé doê-papa. Nhãma-rorá 'rica pa nhamen arinta pay-ûe. Yá-moeni nhaman-tochéta teign tépán-mo mum. Jombeh, nochezenna hé nhaman garénon daigran. Planície Goytacá daine nhãma-rorá doê-papa hé. Agáhon uamtschone guira puy dohré-ereuma, yá-moeni teign mum. Ganden nemo Canal das Flexas ( 22°05'41.0"S 41°08'02.2"W)  teign Lagoa Feia  day mum hereu nhãma-rorá guenra /poporta.       Março day, gauneke tignan entsomum nochezenna pêwa, yá-moeni iah saten metchá mebn 'rica day cohan-nón scheù-me 'rica pe-eôá day. Gauneke herang cohan-nón gu-arâ-râ 'rica nhama'leh cuang day cohan-nón nhãma-rorá nochezenna day. Tatusàih março hé terankâ! 

Doê-papa day teign-rim pa gauneke herang?

        Ja! Doê-papa day nhãma-rorá cohan-nón cuang tshahé gauneke herang 'rica. Ganden nemo ticà-gicà, jacundá/nhancundá hé tshóranrú 'rica herang-gauneke iah cuang 'rica Brasil day. Mánete-hon herang hé gênero  Crenicichla. Hohra cuaiton pùvéon hé 113 tshóranrú cuang-kschê América do Sul day.        Aquário day nhama'leh gauneke herang. Nek macotshotéon teshétenchám gauneke herang lekah aquário day? Pomanwy tapéra day mánete-hon blog .  Ténu a hy.

Muri-ah-hé, Nek Cogà Tâ Câ?

        Muriaé hé ipáign cuang ansehon teign mum Banàni-hereu Kûang.  Serra do Brigadeiro day,  hâme Minas Gerais, Muriaé pa nhaman purerenim. Imahon 900 metros mahon pe-eôá day.        "Muri"*, pensa maüe hé uálim cohan-nón "ah" knaitikind'jó puri, eign/ eign-junhún. Yá-moeni hé lit. eign-junhún uálim hé. Português day, meu olho é/ é meu olho; meu olho está/ está meu olho.         Yá-moeni eigna macotshotéon mandgira mánete-hon cuang hé Muri-ah-hé Kûang. Nek macotshotéon? Pomanwy tapèra day mánete-hon blog .   Ténu a hy. * "murim", knaitikind'jó coroado ansehon cuaitá hé pomanwy ganden nemo Saint Hilaire.

Banàni-Hereu

      Banàni-hereu hé suquenuáma cuang ansehon teign mum hereu nhãma-rorá, nanetshorehy hâme Rio de Janeiro day. Jombeh, Banàni-hereu day tshiméon nhama-katsma cohan-nón iahga herang.     Serra do Bocaina day banàni mahon, hâme day Areias-SP. Imahon mandgira hé Paraitinga. Yá-moeni, teign mum iah cuang Paraibuna ansehon nhaman purerenim hé. Mánete-hon cuang pa mandgira Paraíba do Sul. Tshiméon cuang hé Banàni, yá-moeni hé Banàni-Hereu Kûang.

Mripôn Nochezenna Day

    Fevereiro day, merindan 'rica day ansehon ocòra brok pa huerahschka, yá-moeni eign tschó djúri 'rica tshupran nha cahé schapé-hereu uálim auem day. Mripôn , knaitikind'jó puri hé pôn (schapé-hereu) cohan-nón mri  (uálim), yá-moeni merindan regaya mripôn . Agáhon, yá-moeni hé merindan?     Auem merindan day brok hé uanán daine. Yá-moeni ocòra day, nascé cohan-nón djúri 'rica tatshahin hon merindan. "Merin", knaitikind'jó koropó, uálim, cohan-nón "dan", daine gatchín. Eigna macotshotéon gatchín hé djúri 'rica.      Nochezenna day, merindan regaya mripôn dezembro-março. Imahon urutau-ngré mripôn daine. Yá-moeni merindan terankâ hé! 

Titscheng Nianitschoh?

        Aián hé duva pericàm tshiméon d'yataïma day.  Mligápe boëman tshupran nha cahé nam ansehon tépán-mo hé ekké day. Eigna macotshotéon eign-junhún aián ansehon endjoctane brotshén eign-junhún chuarign poseêm papa.